انواع گلخانه ها کاربردهای متفاوتی دارند

احداث گلخانه‌‌اتون را متوقف کنید!

مطلبی که امروز می خواهیم در موردش صحبت کنیم یک مطلب بسیار کاربردی در مورد انواع گلخانه ها است و برای کسانی که در فکر احداث یک گلخانه هستند و یا علاقه‎‎‌مند به کسب اطلاعات در این زمینه می‎باشند.

آیا با انواع گلخانه ها در ایران آشنایی دارید؟

قبل از هر چیزی بهتره بدانیم، به چه ساختاری گلخانه گفته میشود و هدف از ایجادش چیست؟

گلخانه به ساختاری گفته میشود که در آن، مواردی مثل میزان نور، گرما، رطوبت و co2 قابل کنترل است.

کارکرد اصلی انواع گلخانه‌ ها پرورش محصولات خارج از فصل رشدشون، یا پیش رس کردن محصولات با روش هایی مثل وادار‌سازی و نگهداری محصولات در شرایط جوی غیر معمول است.

شما میدانستید انواع گلخانه‌ ها از نظر کاربرد به چند دسته تقسیم میشوند و یا کدام یکی از آنها مناسب شما است؟

با ما همراه باشید، امیدوارم در پایان بتوانید گلخانه مناسبتان را انتخاب کنید.

طبقه‌بندی انواع گلخانه ‌ها

انواع گلخانه ‌ها را میشود بر‌اساس جنبه‌های مختلفی دسته‌بندی کرد اما مهمترین دسته بندی گلخانه ها براساس:

  • کاربرد
  • ساختار
  • شکل
  • دما است.

گلخانه ها بر‌اساس کاربرد

گلخانه ‌ها را بر‌اساس کاربری و نحوه استفاده از آن‌ها می‌توان در دسته‌های زیر جای داد :

گلخانه تحقیقاتی

این گلخانه‌ها با اهداف تحقیقاتی و اصلاح ژنتیکی، یا اندازه‌گیری تاثیر پارامتر‌های موثر بر رشد و نمو، مطالعه آفات و بیماری‌های گیاهان و … ایجاد می‌شوند.

مهم‌ترین ویژگی‌ گلخانه‌‌های تحقیقاتی :

دارا بودن مساحتی بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ متر مربع

هزینه راه‌اندازی نسبتا زیاد

برخورداری از سیستم‌های اتوماسیون

نوع کشت هیدروپونیک است.

گلخانه آموزشی

همونطور که از اسمش پیداست این گلخانه‌ها یه محیط آموزشی مناسب برای کار‌آموزان و علاقه‌مندان به کار در گلخانه دارند. در گلخانه ی آموزشی معمولا آموزش‌هایی در زمینه مدیریت امور گلخانه مثل کاشت، داشت و برداشت محصولات داده می‌شود.

مهم‌ترین ویژگی‌های گلخانه آموزشی عبارتند از :

  • برخورداری از تجهیزات سرمایشی و گرمایشی، سیستم‌های کنترل پارامترهای مختلف مثل رطوبت و دما، آبیاری و غیره
  • قابل استفاده بودن در تمام فصل‌های سال
  • نوع پوشش شیشه‌ای یا ورقه‌های پلی کربنات
  • فاصله زیاد ردیف‌های کشت برای رفت و آمد کار‌آموز‌ها

گلخانه سرگرمی و تفریحی

برای نگهداری انواع گلدان‌ها و درختچه‌های زینتی از این نوع گلخانه‌ها‌ استفاده می‌شود. چون این نوع گلخانه‌ها معمولا در فضا‌ی باز و باغچه‌ها ساخته می‌شوند، اغلب فریم زیبایی دارند.

مهم‌ترین ویژگی‌های گلخانه سرگرمی و تفریحی عبارتند از :

  • مساحت نسبتا کوچک گلخانه سرگرمی و تفریحی
  • نوع پوشش شیشه‌ای یا ورقه‌های پلی کربنات
  • جنس آهن گالوانیزه‌ای اسکلت گلخانه

گلخانه تجاری

این نوع گلخانه ها برای اهداف تجاری ساخته می‌شوند و هدف آنها تولید حداکثری محصولات برای کسب سود است.

مهم‌ترین ویژگی‌ گلخانه‌‎های تجاری عبارتند از :

  • امکان کنترل انواع آفات و بیماری‌های محصولات
  • قابلیت اشتغال زایی
  • استفاده از متد کشت هیدروپونیک
  • مصرف بهینه نهاد‌های کشاورزی شامل آب، سم‌پاشی، کود و غیره

انواع گلخانه ها بر‌مبنای شکل

انواع گلخانه‌ ها بر‌حسب نیاز‌هایی که پیدا می‌کنند، در شکل‌های زیر طبقه‌بندی می‌شوند :

گلخانه یک طرفه

این نوع گلخانه‎‌ها معمولا در کنار دیوار ساخته میشوند. دیواره شمالی این گلخانه بلند‌تر از دیواره جنوبی بوده و از یک سقف شیشه‌ای شیب‌دار ساخته شده است. نکته مهم در ساخت گلخانه یک طرفه، توجه به زاویه سقف شیب‌دار آن با سطح زمین است که باید بین ۳۰ تا ۵۵ درجه باشد تا حداکثر استفاده ممکن از نور خورشید را داشته باشد. این نحوه ساخت و ساز گلخانه برای مناطقی با شرایط محیطی نسبتاً دشوار (سرمای شدید یا یخبندان‌های طولانی) بسیار مطلوب است و هزینه سوخت را پایین تر می‌آورد. پوشش سقف این گلخانه‌ها بیشتر از شیشه یا فایبرگلاس می‌باشد و اغلب برای پرورش گل کاربرد دارند و برای تولید صیفی‌جات و سبزیجات کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

گلخانه دو طرفه یا گنبدی شکل

این گلخانه‌ها دارای دو سطح شیب‌دار با شیب مساوی هستند و به همین جهت دیواره‌های جانبی آنها در تمام جهت‌ها دارای ارتفاع یکسان می‌باشند و شیب سقف از هر دو جهت با‌هم برابری می‌کند. گلخانه گنبدی شکل از نوع شمالی-جنوبی بوده و حداکثر ارتفاعی معادل ۵.۳ متر و حداکثر عرض ۶ متر دارد. این گلخانه‌‎ها به علت برخورداری از نور فراوان مخصوصاً در زمستان برای مناطق مختلف ایران بسیار مناسب هستند و در مصرف سوخت صرفه‎‌جویی بسیار خوبی دارند.

گلخانه نیمه دو طرفه

گلخانه نیمه دو طرفه دارای دو سطح شیب دار با شیب نا‎ ‎مساوی است که دیواره شمالی آن‌ بلند‌تر از دیواره جنوبی است. در زیر بالا‌ترین نقطه سقف نیز پایه‌های آهنی قرار می‌گیرند تا استحکام سقف را حفظ کنند. این گلخانه‌ها از یک جهت به طور کامل از نور آفتاب برخوردارند و از جهت مقابل تا نیمه از مصالح ساختمانی پر شده‌اند و نیمه دیگر از جنس شفاف(شیشه) می‌باشد. از این گلخانه‌ها نیز برای پرورش گل استفاده می‌شوند.

گلخانه A شکل یا سقف شیروانی

در این نوع گلخانه پهنای هر دو سقف گلخانه برابر است، حداکثر ارتفاع گلخانه به ۵/۳ متر می‌رسد و حداکثر زاویه شیب در این گلخانه سقف شیروانی ۵۵ درجه می باشد. جنس اسکلت این گلخانه‌‌ها از آلومینیوم، آهن گالوانیزه و میلگرد بوده و با شیشه و یا پلاستیک پوشانده می‌شوند. ساخت این نوع از گلخانه‌‎ها پرهزینه و مصرف انرژی گرمایی زیادی برای تأمین و کنترل دما دارند اما از طرفی جذب نور بالایی دارند و در مواردی که جنس آنها از فلز باشد استحکام آنها بسیار زیاد است.

انواع سازه‎های گلخانه‌‎ای پرکاربرد صنعت در ایران:

گلخانه‎ ایرانی:

گلخانه‌‎های ایرانی الگویی از گلخانه‎‌های هلندی هستند و اسکلت این گلخانه‎‌ها از مقاومت مناسبی برخوردارند، در گلخانه‌های ایرانی ستون ها با فاصله ۳متر از یکدیگر در دیواره های جانبی و ارتفاع ۵/۵ متر ( سر تاج ۶متر) طراحی می شوند.

از جمله مزایای گلخانه‌‎های ایرانی:

  • سقف گاتیک (گنبدی)
  • قابلیت نصب و پوشش پلاستیک در دیواره‎ها
  • قیمت مناسب
  • استحکام نسبتا خوب
  • امکان تبدیل به چند واحد مجزا جهت کشت‎های مختلف
  • به علت ارتفاع مناسب جهت هر دو کشت خاکی و هیدروپونیک مورد استفاده قرار می گیرد

گلخانه‎ اسپانیایی:

گلخانه‌‎های اسپانیایی از پرکاربردترین سازه گلخانه‎‌های مدرن با پوشش پلاستیک در ایران و در دنیا می باشد. سازه گلخانه اسپانیایی با ستون هایی با فاصله ۵/۲ متر در دیواره‎‌های جانبی، ۵ متر در ستون‎های مرکزی و ارتفاع ۴ الی ۸ متر (ارتفاع سر‎تاج ۶ الی ۱۰متر) طراحی می شوند.

از جمله مزایای گلخانه‎‌های اسپانیایی:

  • سقف، گاتیک (گنبدی)
  • سقف بلندتر نسبت به گلخانه‌‎های ایرانی
  • قیمت مناسب تر نسبت به گلخانه شیشه‌‎ای و…
  • حذف قطرات ناشی از تقطیر رطوبت داخل گلخانه
  • مناسب برای هر دو اقلیم سرد و گرم
  • قابلیت نصب سریع و با دقت بسیار بالا با توجه به پرتابل بودن
  • امکان تبدیل به چند واحد مجزا، جهت کشت های متنوع
  • مناسب کشت خاکی و هیدروپونیک

گلخانه‎ تونلی :

این نوع گلخانه به‌دلیل هزینه راه اندازی کمتر و ساخت آسان، در بین انواع گلخانه‌‎ ها در ایران رایج‌تر است. پوشش گلخانه تونلی از جنس لایه‌های پلی اتیلنی بوده و اسکلت آن‌ نیز از لوله‌های آب ساخته می‌شود. این سازه‎‌ها در ابعاد تقریبی ۶ الی ۱۲ متر در عرض و ۳ الی ۴ متر درارتفاع، به صورت تک واحدی (تک قلو) یا چند واحدی (چند قلو یا مرکب) ساخته می‌شوند. گلخانه‌‎های تونلی بیشتر برای کشت آلوورا، گل‌های آپارتمانی،  فصلی، دائمی وگیاهان دارویی استفاده می شود ولی با توجه به قیمت تمام شده پایین این سازه‎‌ها، صیفی جات با کشت خاکی نیز (البته با ارتفاع مناسب) کشت می گردد.

از جمله مزایای گلخانه‎‌های تونلی:

  • نیاز به تجهیزات کم
  • قیمت مناسب
  • دارای قابلیت جابجایی
  • بخاطر ابعاد کوچک نسبت به سایر گلخانه‎‌ها سریع تر گرم می شوند
  • مصرف سوخت کمتر و تهویه سریع تری دارند

گلخانه‎ شیشه‌‎‎ای:

گلخانه شیشه ای به ایجاد یک محیط از شیشه گفته می شود، این گلخانه‌‎ها از پر هزینه‌ترین گلخانه‎‌های صنعتی محسوب می‌شوند و در عین حال از مقاوم‌ترین آنها نیز می‌باشند. ستون‌های مورد استفاده در گلخانه باید به اندازه ای محکم باشند که وزن شیشه‌‎ها را به راحتی تحمل کند. در ایران به دلیل نوردهی مناسب از گلخانه‌های شیشه‌‎ای کمتر استفاده می‌شود.

ویژگی‌هایی که شیشه گلخانه باید داشته باشد تا بتوان گل‌ها و گیاهان را سالم‌تر نگه‌داری کرد:

  • عایق‌بندی متناسب
  • انتقال نور کافی
  • انتقال یو وی مناسب

از جمله مزایای گلخانه‎‌های شیشه‎‌ای:

  • با قابلیت عبور نور و حرارت و سرمای کنترل شده برای مراقبت از گیاهان
  • طول عمر بیشتر شیشه در مقابل شرایط جوی
  • مناسب برای مناطق سردسیر و دارای نور کم
  • ایجاد وضوح دید به داخل گلخانه و زیباتر ساختن منظر ظاهری
تقسیم‌بندی گلخانه‌ها بر‌اساس ساختار

گلخانه‌های جدا از هم

گلخانه تک واحدی

در این نوع گلخانه‌ها امکان تنظیم دما و تهویه‌ی مناسب نسبت به سایر انواع گلخانه ‌‎ها ساده‌تر است. همچنین نور وارد شده به‌صورت یکسان بین گیاهان توزیع می‌شود. از جمله مزایای گلخانه تک واحدی این است که نیاز به تهویه به‌مراتب کمتر از گلخانه‌های چند واحدی است و همچنین در صورت ایجاد آفات و بیماری در هر واحد گلخانه، با رعایت موارد احتیاطی، آلودگی به سایر گلخانه‌ ها انتقال نمی‌باید.

گلخانه ‌های متصل

گلخانه چند واحدی

در این حالت، چند گلخانه تک واحدی با برداشته شدن دیوار‌های داخلی با یکدیگر ادغام می‌شوند و از فضای موجود بهره‌برداری حداکثری خواهد شد. از جمله مزایای این گلخانه‌‎ها استفاده حداکثر از سطح زمین و صرفه‌جوئی در هزینه سوخت و تأسیسات حرارتی و صرفه‌جوئی در نیروی کارگری است، در این گلخانه‌ها محیط‌های کشت غیر یکسان وجود دارند.

گلخانه جوی پشته‌ای

این گلخانه از دو قسمت تشکیل می‌شود؛ یکی قسمت پشتی که برجستگی دارد و دیگری قسمت فرو رفته یا جوی است. در گلخانه جوی پشتی دیوار‌های میانی نیز برداشته شده‌اند و تعداد واحد‌ها بر‌حسب مقدار کشت مشخص می‌شوند.

انواع گلخانه ها بر‌حسب دما

گلخانه گرم

برای پرورش و نگهداری گیاهان گرمسیری از این نوع گلخانه استفاده می‌شود و دمایی معادل ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد در آن وجود دارد. گلخانه گرم برای محصولاتی استفاده می شود که برای رشد به گرما نیاز دارند.

گلخانه خنک

برای آن دسته از گیاهانی که در فصل زمستان باید در فضایی گرم‌تر از هوای بیرون پرورش یابند از گلخانه‌های خنک استفاده می‌شود و دمایی معادل ۶ تا ۱۰ درجه سانتی‌گراد در آن‌ها جریان دارد.

گلخانه معتدل یا نیمه گرم

در فصل زمستان برای پرورش گل و گیاهانی که نسبت به سرمای زمستان از خود حساسیت نشان می‌دهند کاربرد دارند و دمایی بین ۱۲ تا ۱۵ درجه سانتی گراد در فضای این نوع گلخانه‌ها وجود دارد.

گلخانه گرم مرطوب یا گیاه افزایی

برای پیوند زندن درخت‌ها و درختچه‌ها در فصل زمستان، ریشه دار کردن قلمه‌ها و افزایش بذر گیاهان گرمسیری از این نوع گلخانه استفاده می‌شود. دمای گلخانه گرم مرطوب با گلخانه گرم برابر بوده و بین ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است.

کلام آخر

ممنون که تا پایان مقاله را خواندید، امیدوارم براتون مفید بوده باشه و توانسته باشید قبل از راه‌اندازی گلخانه، با انواع گلخانه ‎‌ها در ایران آشنایی پیدا کرده باشید، و بعد از آن بر‌اساس بودجه و هدفی که مد نظر دارید برای تاسیس گلخانه اقدام کنید، اگه سوالی داشتید کارشناس های ما مشتاق پاسخگویی و راهنمایی شما هستند.

۰ پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *